:: Tin chuyên ngành

06 nhóm thuốc có thể làm tăng lipid máu cần lưu ý trong quá trình điều trị

Rối loạn lipid máu là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của các bệnh lý tim mạch như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Bên cạnh chế độ ăn uống, lối sống và yếu tố di truyền, một số thuốc điều trị cũng có thể làm thay đổi chuyển hóa lipid, dẫn đến tăng cholesterol hoặc triglycerid trong máu. Việc nhận biết các thuốc có nguy cơ gây rối loạn lipid máu giúp người bệnh và nhân viên y tế theo dõi, quản lý điều trị hiệu quả hơn.

Các nhóm thuốc có thể gây tăng lipid máu

1. 1.Thuốc lợi tiểu nhóm thiazide (như hydrochlorothiazide) được sử dụng phổ biến trong điều trị tăng huyết áp. Dùng thuốc kéo dài, đặc biệt ở liều cao, có thể làm tăng cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol và triglycerid. Tác dụng này được cho là liên quan đến tình trạng đề kháng insulin và thay đổi chuyển hóa lipid. Vì vậy, các hướng dẫn điều trị thường khuyến cáo sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả để giảm nguy cơ tác dụng không mong muốn.
2. 2.Thuốc chẹn beta, điển hình là propranolol, có thể làm tăng cholesterol toàn phần, tăng triglycerid và giảm HDL-cholesterol khi sử dụng kéo dài. Cơ chế được cho là liên quan đến sự giảm hoạt tính của enzym lipoprotein lipase, làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa lipoprotein trong máu.
3. 3.Amiodarone, thuốc chống loạn nhịp tim phổ rộng, cũng được ghi nhận có thể làm tăng cholesterol và triglycerid ở một số người bệnh trong thời gian điều trị kéo dài. Mặc dù cơ chế chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, việc theo dõi lipid máu định kỳ vẫn được khuyến cáo đối với người sử dụng thuốc lâu dài.
4. 4.Thuốc tránh thai đường uống chứa progesterone có thể làm tăng LDL-cholesterol và triglycerid, đồng thời làm giảm HDL-cholesterol. Tuy nhiên, ở các chế phẩm phối hợp estrogen và progesterone hiện nay, ảnh hưởng lên lipid máu thường được cân bằng hơn và ít gây thay đổi đáng kể ở phụ nữ khỏe mạnh.
5. 5.Glucocorticoid và các hormon vỏ thượng thận khi sử dụng liều cao hoặc kéo dài có thể làm tăng cholesterol, triglycerid và lipoprotein tỷ trọng rất thấp (VLDL), từ đó góp phần làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Nguy cơ này thường thấp hơn khi điều trị ngắn hạn hoặc sử dụng liều thấp.
6. 6.Ngoài ra, một số thuốc khác như phenytoin, chlorpromazine, interferon, levodopa, insulin hoặc vitamin D liều cao cũng đã được ghi nhận có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid ở một số đối tượng, đặc biệt khi điều trị kéo dài.

Khuyến cáo trong thực hành lâm sàng

Mặc dù một số thuốc có thể làm thay đổi lipid máu, lợi ích điều trị của các thuốc này thường vượt trội so với nguy cơ nếu được chỉ định đúng và theo dõi phù hợp. Người bệnh không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ.

Đối với những người có yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc phải sử dụng các thuốc kể trên trong thời gian dài, cần thực hiện xét nghiệm lipid máu định kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó điều chỉnh phác đồ điều trị hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và nâng cao hiệu quả điều trị.

Nguồn: Sức khỏe đời sống.